Garnet (โกเมน/ การ์เนต)
การ์เนต อัญมณีประจำเดือนมกราคม ซึ่งเป็นหนึ่งในพลอยนพเก้าที่เรียกว่า "แดงแก่ก่ำโกเมนเอก" และเป็นแร่ในกลุ่มซิลิเกต ระบบผลึก คือ ไอโซเมตริก (Isometric) ลักษณะทางแสงคือ หักเหเดี่ยว (SR) มักนิยมใช้เป็นเครื่องประดับมาตั้งแต่สมัยโบราณ พบได้หลากหลายสี และถูกจัดอยู่ในกลุ่มพลอยเนื้ออ่อน โดยพลอยชนิดนี้จัดเป็นตระกูลพลอย และยังสามารถแบ่งย่อยตามสูตรเคมีได้ 2 อนุกรม คือ อนุกรมไพราลสไปต์ (Pyralspite) และอนุกรมยูกรานไดต์ (Ugrandite)
อนุกรมไพราลสไปต์ (Pyralspite)
อนุกรมไพราลสไปต์ มีสูตรเคมีเป็น X Al (SiO ) ประกอบด้วยการ์เนต 3 ชนิด คือ
3 2
4 3
1. ไพโรป (Pyrope Garnet) มีความโปร่งใส ธาตุที่แทนที่ในตำแหน่งตัว X คือ แมกนีเซียม (Mg) พบสีแดง สีแดงอมม่วง สีม่วง สีส้มแดง สีน้ำตาลแดง มีความแข็ง 7-7.5 มีค่าดัชนีหักเหอยู่ที่ 1.746 และมีค่าความถ่วงจำเพาะอยู่ที่ 3.78
2. อัลแมนดีน (Almandine Garnet) มีความโปร่งใส-กึ่งโปร่งแสง ธาตุที่แทนที่ในตำแหน่งตัว X คือ เหล็ก (Fe) พบสีแดงอมม่วง สีม่วง มีความแข็ง 7-7.5 มีค่าดัชนีหักเหอยู่ที่ 1.790 และมีค่าความถ่วงจำเพาะอยู่ที่ 4.05
3. สเปสซาร์ทีน (Spessartine Garnet) มีความโปร่งใส ธาตุที่แทนที่ในตำแหน่งตัว X คือ แมงกานีส (Mn) พบสีส้ม มีความแข็ง 7-7.5 มีค่าดัชนีหักเหอยู่ที่ 1.810 และมีค่าความถ่วงจำเพาะอยู่ที่ 4.15
นอกจากนี้ ยังมี โรไดไลต์ (Rhodolite Garnet) ชื่อทางการค้าของการ์เนตในซีรีส์ Almandine-Pyrope มีสีแดงอมม่วงอ่อน ๆ และบางทีก็ถูกเรียกว่า โกเมนองุ่น
และ มาลายา (Malaya Garnet) ชื่อทางการค้าของการ์เนตในซีรีส์ Spessatine-Pyrope มีสีส้มแดง พบได้ที่แทนซาเนีย และมาดากัสการ์
อนุกรมยูกรานไดต์ (Ugrandite)
อนุกรมยูกรานไดต์ มีสูตรเคมีเป็น Ca Y (SiO ) ประกอบด้วยการ์เนต 3 ชนิด คือ
3 2
4 3
1. กรอสซูลาร์ (Grossular Garnet) มีความโปร่งใส-ทึบแสง ธาตุที่แทนที่ในตำแหน่งตัว Y คือ อะลูมิเนียม (Al) พบสีเขียว (Tsavorite Garnet) สีส้มแดง (Hessonite Garnet) มีความแข็ง 6.5-7 มีค่าดัชนีหักเหอยู่ที่ 1.888 และมีค่าความถ่วงจำเพาะอยู่ที่ 3.84
2. แอนดราไดรต์ (Andradrite Garnet) มีความโปร่งใส-โปร่งแสง ธาตุที่แทนที่ในตำแหน่งตัว Y คือ เหล็ก (Fe) พบสีเขียว (Demantoid Garnet) สีส้ม สีเหลือง (Topazolite Garnet) สีดำ (Melanite Garnet) สีน้ำตาลส้ม มีความแข็ง 7-7.5 มีค่าดัชนีหักเหอยู่ที่ 1.740 และมีค่าความถ่วงจำเพาะอยู่ที่ 3.61
3. อูวาโรไวต์ (Uvarovite Garnet) มีความโปร่งใส-โปร่งแสง ธาตุที่แทนที่ในตำแหน่งตัว Y คือ โครเมียม (Cr) พบสีเขียว มีความแข็ง 6.5-7 มีค่าดัชนีหักเหอยู่ที่ 1.865 และมีค่าความถ่วงจำเพาะอยู่ที่ 3.77-3.81
นอกจากนี้ ยังมี มาลี (Mali Garnet) ชื่อทางการค้าของการ์เนตในซีรีส์ Andradrite-Grossular มีสีเขียวซีดถึงสีเขียวเข้ม สีเหลือง สีน้ำตาลอมเขียวมัน และมีค่าดัชนีหักเหสูงถึง 1.81
ลักษณะการเกิด
พบทั่วไปในหินแปรและหินอัคนี การ์เนตมีความแข็งแรงทนทานต่อการผุกร่อน จึงพบการ์เนตเม็ดกลม ๆ ตามลำธารและริมฝั่งทะเล
แหล่งที่พบ
พบในอินเดีย มาดากัสการ์ อังกฤษ แอฟริกา บราซิล ศรีลังกา ออสเตรเลีย และสแกดิเนเวีย
อ้างอิง : geologyscience.com, pembagems.com, dmr.go.th, bgl.chanthaburi.buu.ac.th, multicolour.comjupitergem.com